Lần đầu luôn là lúc khó khăn nhất!
Lần đầu nắm tay nắm chân ai mà chẳng ngại ngùng! Nhưng lần nào cũng là lần đầu mà không tiến xa hơn thì không sướng tí nào!
Chủ nhật vừa rồi, mình đã gặp một tình huấn không hẳn là sự cố cần xử lý gấp. Nhưng nó mang lại trải nghiệm khá củ chuối, chiếm dụng đâu đó gần 3 phút đầu ngày nhưng kéo theo một chuỗi quyết định khá là củ khoai của enduser.
Một đơn vị vào năm 2018 đã tận dụng lại một máy tính cũ để lưu trữ dữ liệu và chia sẻ thư mục cho nhân viên dùng chung. Hình thức này thì không mới. Sau này nhân sự đông dần nên thường xuyên bị giới hạn kết nối, không mở được tệp do Windows các phiên bản Professional chỉ giới hạn 20 session. Sau đó họ cũng có đầu tư lại máy mới và chuyển sang dùng CentOS (hiện đã ngưng hỗ trợ), thế là giới hạn 20 session đã được giải quyết tốt.
Mọi chuyện khó chịu cũng chỉ phát sinh từ khoảng tháng 3 năm nay. Khi nhân viên mở tệp thì Windows Explorer bị treo trong khoảng 3 phút, cực kỳ ức chế.
Hiện tượng này diễn ra đồng loạt trên phần lớn các máy nên ban đầu họ nghĩ là do các cấu hình máy CentOS có gì đó sai lầm và cũng đã thử mày mò nghiên cứu, đối chiếu tìm cách xử lý. Nhưng cũng không khá hơn.
Đặc biệt là hiện tượng chỉ xuất hiện trong lần đầu enduser mở tệp/copy từ một trong số nhiều thư mục trên máy chủ CentOS!? Trong các lần sử dụng tiếp theo thì mọi thứ trở lại bình thường. Cho nên sự bất tiện nói trên cũng dần được bỏ ngỏ ở đó và không ai lưu tâm khắc phục cho xong.
Cho đến cuối tuần vừa rồi. Ở công ty đó sảy ra sự cố điện đóm nên là 4 máy tính gặp lỗi màn hình xanh không khởi động được - bật lại chế độ AHCI thì khởi động máy bình thường (Lý do chính nghiên về sốc điện/pin CMOS yếu nên UEFI bị reset về cấu hình mặc định vì mình thấy ngày giờ trên máy tính cũng bị reset luôn), nặng nhất là 3 máy không còn động tĩnh gì cả, tiệm báo bị chập cháy.
Quá trình xác minh thiệt hại mới lòi ra sự cố chủ yếu tập trung vào các bạn không tắt máy sau giờ làm, tình trạng này diễn ra rải rác từ lâu nhưng công ty không để ý đến (Công ty kiểu gia đình, quy mô nhỏ nên những vấn đề thuộc về quy chuẩn, quy trình, 5S ít khi được chú trọng). Đúng sai chưa nói đến nhưng trong số các lý do enduser đưa ra là vì ngại mỗi khi khởi động máy phải đợi chờ quá lâu để lấy dữ liệu làm việc! Đúng sai vẫn cứ để nội bộ họ giải quyết, nhưng vấn đề nhỏ này đã được raise lên thì doanh nghiệp quyết định xử lý cho dứt điểm.
Trước tiên, máy chủ này đang chạy CentOS và cài đặt dịch vụ Samba để chia sẻ dữ liệu. Theo dõi xem mức tiêu thụ RAM, CPU, Disk I/O trên máy chủ trong quá trình enduser làm việc thì thấy không có sự bất thường, nói cách khác là máy chủ không hề quá tải.
- Dữ liệu nằm tại thư mục X được chia sẻ công khai không có ràng buộc hay giới hạn nào. Cấu hình tại tệp smb.conf cho thư mục này đặt
guest ok = yes - Thư mục Y thì được phân quyền, chỉ một số nhân viên thuộc nhóm sambashare mới có quyền sửa xóa, còn lại chỉ được xem. Tình trạng mất gần 3 phút để mở tệp trong lần đầu tiên chỉ diễn ra tại thư mục Y. Cấu hình thư mục này khác biệt rất nhiều, yêu cầu đăng nhập với username và password:
valid users = @sambashare
Cách Windows map các thư mục từ máy Samba
Chọn một máy tính - tạm gọi là C để xem cách nó đang map các ổ đĩa mạng ra sao. Trên máy này đang map các thư mục từ máy chủ thông qua tệp bat đặt ở thư mục Startup. Vấn đề là thứ tự map các thư mục X và Y không ổn lắm.
# Cấu hình lúc ban đầu
net use X: \\ip-centos-samba\X
net use Y: \\ip-centos-samba\Y /user:abcd abcdNhư đã nói thư mục X được truy cập thoải mái và trong cấu hình samba cho nó không đòi hỏi enduser phải xác thực bởi username và password - nhưng thư mục Y thì có.
Máy tính Windows dựa vào giao thức SMB trong một thời điểm chỉ tạo ra duy nhất 1 phiên kết nối đến máy chủ samba. Theo cấu trúc tệp bat nói trên thì:
- Đầu tiên Windows tạo phiên kết nối thứ 1 đến thư mục X, dưới danh nghĩa khách vãng lai, không hề chứa thông tin username và mật khẩu nào!
- Tiếp theo Windows mở phiên kết nối thứ 2 đến thư mục Y. Nhưng rõ ràng đã tồn tại sẵn phiên 1 rồi, nên lúc này Windows không xóa phiên cũ-tạo phiên mới mà cứ cố gắng kết nối liên tục đến một thư mục yêu cầu phải xác thực bằng username và password.
- Máy chủ Samba lập tức thông báo NT_STATUS_ACCESS_DENIED!
- Bị từ chối, Windows không chịu bỏ cuộc ngay mà liên tục thử lại, chờ đợi, đàm phán lại phiên, tạo ra một khoảng trễ chết kéo dài từ 60 đến 80 giây trước khi chịu hạ phiên cũ và tạo phiên mới với tài khoản chính chủ!
Cách giải quyết là thay đổi thứ tự map các thư mục là xong:
# Cấu hình sau khi thay đổi
# Đầu tiên map thư mục Y để tạo phiên làm việc có xác thực danh tính
net use Y: \\ip-centos-samba\Y /user:abcd abcd
# Các thư mục công cộng sau này tự động sử dụng cùng phiên kết nối mà không xung đột
net use X: \\ip-centos-samba\XThật ra có một cách giải quyết nữa cũng dựa vào đặc điểm của giao thức SMB: giả dụ với máy chủ tên là centos_server, ip là ip-centos-samba. Thì khi chúng ta map các thư mục nói trên thông qua tên và ip thì sẽ được tính là 2 phiên kết nối riêng biệt.
# Có thể map các thư mục lần lượt bằng tên máy chủ và ip
# Windows sẽ tính là 2 phiên làm việc độc lập
net use X: \\centos_server\X
net use Y: \\ip-centos-samba\Y /user:abcd abcdNhưng mà chưa xong. Thời gian mở tệp vẫn không được cải thiện!
Đi sâu vào máy chủ Samba
Chúng ta tập trung vào cấu hình của thư mục Y: Trong cấu hình samba dành cho thư mục này có cả phân giải tên miền của các máy trạm khi kết nối.
Tại công ty nhỏ với kiến trúc đơn giản thì thiết lập này là dư thừa và khiến máy chủ CentOS mất thêm thời gian truy vấn tìm kiếm tên miền của máy trạm đang kết nối tới. Tiếp theo, mặc định khi Windows kết nối đến thì sẽ hỏi dò máy in trên CentOS, nếu máy chủ không có máy in thì nó chỉ im lặng, khiến Windows đợi phản hồi đến hết timeout. => tắt hết các cấu hình này. Tiện tay ép Windows giao tiếp thông qua giao thức SMB2/SMB3 bỏ qua SMB1 đã cũ.
Sau đó khởi động lại dịch vụ samba, mở lại phiên kết nối mới từ máy Windows. Kết quả chẳng hề có sự thay đổi gì!
Quyết định bật chế độ ghi nhật ký gỡ lỗi ở mức sâu đối với dịch vụ Samba, đồng thời tách riêng các tệp log theo từng ip kết nối tới máy chủ này để tiện theo dõi.

Tiếp theo trong thư mục Y, thấy sự suất hiện của thư mục kiểu hệ thống .stfolder, bên trong chứa tệp syncthing-folder-6801fb. À như vậy chắc là máy CentOS này có sử dụng ứng dụng Syncthing để backup dữ liệu đây. Kiểm tra lại danh sách các dịch vụ đang hoạt động thì đúng là vậy.

Theo cấu hình mặc định, Samba sử dụng cơ sở dữ liệu quản lý khóa file của SMB client. Tức là khi người dùng mở một tệp bất kỳ thì SMB client sẽ ánh xạ các khóa này sang cơ chế POSIX locking của Linux. Điều này giúp duy trì tính nhất quán khi cùng một tài liệu được truy cập thông qua nhiều phương thức khác nhau.
Syncthing sử dụng cơ chế File Watcher và quét định kỳ để phát hiện các thay đổi trong thư mục. Khi tài liệu đang được người dùng chỉnh sửa, hoạt động đọc, kiểm tra và đồng bộ của Syncthing có thể diễn ra đồng thời với hoạt động ghi dữ liệu của Samba.
Tuy nhiên, chưa có đủ bằng chứng để kết luận Syncthing trực tiếp tranh chấp khóa file với Samba. Bởi vì nếu có tranh chấp thì thường sẽ không tập trung vào mổi lần mở tệp đầu tiên, mà hiện tượng delay phải diễn ra thường xuyên, rải rác trong giờ làm việc luôn.
Nhưng mình vẫn thử tắt các cơ chế khóa đối với thư mục Y:
posix locking = no
strict locking = no
csc policy = disableTái kiểm tra kết nối từ máy tính C, thì tốc độ mở tệp lần đầu tiên từ máy Windows vẫn mất gần 3 phút. Trong khi đó các logs cho thấy phía CentOS đã bắt tay thành công, thực hiện xong phần việc của nó rất nhanh!
Quay lại Windows - Cú dứt điểm !
Trên máy tính Windows tiếp tục khởi tạo lại phiên kết nối mới. Sau đó tiến hành dùng Terminal để mở lại tệp PDF trước đó.
type Y:\danh_muc.pdfTệp được mở gần như lập tức !
Wao vậy Windows Explorer có vấn đề gì sao?
Quay lại nhìn vào các log thu thập được từ hai cách truy vấn tệp pdf. Thì tại thời điểm sử dụng Windows File Explorer để mở file pdf:
- Nó kích hoạt trình xem trước tệp (Preview pane, Details pane) và tiến hành đọc hàng loạt metadata của các tệp dữ liệu khác tại thư mục Y.
- Windows File Explorer cũng quét qua các tệp tin để trích xuất ảnh thu nhỏ (Thumbnail Preview) cho các tệp ảnh, PDF, Word, Excel...
Tiến hành tắt các options nói trên, bật cấu hình "Chỉ hiển thị icon, không dùng ảnh thu nhỏ". Khởi tạo lại phiên kết nối mới. Tiến hành mở tệp.
BUM ! Thành công !

Tuy máy chủ CentOS này đang chạy thêm dịch vụ Syncthing, xem cấu hình thì thấy có theo dõi dữ liệu và đồng bộ 1 chiều về Windows Client. Tuy nhiên thì máy client kia đi đâu mất rồi. Chắc là vì không chú trọng và mơ hồ trong việc quản trị nên họ đã thay đổi, di chuyển ra sao đó trong quá trình hoạt động. Nên tiện tay mình cũng setup lại cho chỉnh chu .